Dodał: |
Aktualizacja: |
Marija Jakubowycz

Przyjechała do Polski w 2001 roku spod Ternopola na Ukrainie w poszukiwaniu pracy. Planowała zostać miesiąc, ale jest już 13 lat. Na początku przeszła chrzest bojowy: sprzątanie, opieka nad chorą kobietą, opieka nad dzieckiem… Dużo było tych prac! Od 8 lat pracuje jako lektorka języka rosyjskiego i ukraińskiego, tłumaczka. W 2009 roku założyła Fundację Ternopilską. Zajmuje się pracą społeczną i wolontariatem na rzecz Ukraińców wykorzystując swoje umiejętności i doświadczenia. Najlepiej czuje się miedzy książkami, w bibliotekach i księgarniach. Wspólne czytanie z innymi – marzenie które towarzyszy jej od lat. Lubi kawę po turecku i placki z makiem (palanyci z makom). Lubi podróże i odwiedzanie różnych krajów ale pragnie odkrywać też jak najwięcej zakątków Ukrainy.

Na dzień dzisiejszy (maj/czerwiec 2015) sytuacja w Wydziale Spraw Cudzoziemców nie daje powodów do optymizmu. Pomimo wielu pozytywnych zmian i niedawno przeprowadzonego Dnia Otwartego na ul. Długiej 5 codzienna rutyna jest nieskończoną grą bez zasad dla cudzoziemców i ich rodzin, pracodawców cudzoziemców, uczelni, gdzie uczą się obcokrajowcy.

Główne problemy:

a) przewlekły tryb postępowań,
b) wymaganie coraz to nowych dokumentów do złożonego kompletnego wniosku,
c) powtarzanie w wezwaniach do uzupełnienia wniosku skopiowanych ogólnych przypisów, niekoniecznie mających coś wskazać konkretnej osobie, do której wysyła się wezwanie,
d) szybkie i ponaglające cudzoziemca zachowanie urzędnika – żadnych pytań podczas składania wniosku! Urzędnik czasami bywa wprost niemiły, a nawet chamski.

Opiszę pokrótce na przykładach wyżej wymienione problemy.

a) PRZEWLEKŁY TRYB POSTĘPOWAŃ:

Przypadek 1. Dla pana Oleksandra decyzja o udzielenie czasowego pobytu miała być wydana 2 kwietnia 2015 roku, w dniu 8 czerwca 2015 roku nadal nie ma żadnej informacji z Wydziału Spraw Cudzoziemców – ani decyzji, ani wezwań do uzupełnienia dokumentów. Kilkakrotne wizyty w pokoju nr 19 (INFORMACJA) nie wyjaśniły sprawy, wciąż te same komunikaty – nie ma nowych informacji w sprawie. Cudzoziemiec jest znerwicowany brakiem wiadomości, ma pilna potrzebę wyjazdu do ojczystego kraju na kilka dni, aby załatwić sprawy rodzinne, wreszcie zobaczyć żonę, dziecko, rodzinny dom… Nie może wyjechać, póki nie uzyska karty, inaczej ryzykuje, że ugrzęźnie w procedurach wizowych w polskim konsulacie na Ukrainie.

Przypadek 2. Pani Zenia otrzymała kolejne już, trzecie wezwanie, aby donieść te same dokumenty – umowę z pracodawcą z datą wydania decyzji oraz ubezpieczenie do czasu zawarcia umowy z pracodawcą. Sprawa pani Zeni trwa od grudnia 2014 roku, każdego miesiąca przynosi ona umowę z pracodawcą z datą przyszłego zatrudnienia i ubezpieczenie, co ważne – przynosi te dokumenty w terminie i inspektor ma czas przeanalizować sprawę oraz wydać odpowiednie postanowienie i decyzje. Jednak… inspektor rozpoczął dziwną grę – każdego miesiąca przenosi wydanie decyzji na miesiąc do przodu i każdego miesiąca wymaga nowej umowy z pracodawcą z datą przyszła! Pracodawcą, co jest logiczne – nie chce już wydawać pustych umów i czeka na wydanie decyzji. Zgodnie z obowiązującym prawem tak też powinno być – umowa między pracodawcą a pracownikiem powinna być podpisana po uzyskaniu przez cudzoziemca decyzji o udzielenie zezwolenia na pobyt i pracę.

W wyniku przewlekania się postępowań na podstawie tylko tych dwóch przykładów (a takich spraw tysiące i tysiące sytuacji życiowych) widać, że tworzy się negatywne nastawienie do instytucji administracji publicznej jako biurokratycznej, nielogicznej, często działającej poza prawem jednostki. Jest to niezgodne z Kodeksem Postępowania Administracyjnego, gdzie w art. 7 kpa wyraźnie napisano „działa zgodnie z prawem i w granicach obowiązującego prawa”. Moralne straty cudzoziemca w wyniku takich postępowań są nie do naprawienia: utrata zaufania do instytucji państwowych, dramatyczne sytuacje rodzinne, permanentne konflikty rodzinne i w miejscu przyszłego zatrudnienia.

b) WYMAGANIE CORAZ TO NOWYCH DOKUMENTÓW DO ZŁOŻONEGO KOMPLETNEGO WNIOSKU:

Przykład 1. Przypadek pani Zeni, podany wyżej, obrazuje również kwestię wymagania cyklicznego dostarczenia tych samych dokumentów. Znając ten przypadek w rzeczywistości, wiem, że już pojawiła się informacja o utraconym dokumencie przez inspektora. Ponieważ inspektor już wystawił wezwanie, aby dostarczyć ten dokument, to trudno mu udowodnić, że ten dokument już raz został dostarczony.
Za błędy urzędnika koszty ponosi cudzoziemiec.

Przykład 2. Pana Walerego wezwano, aby dostarczył kopie kilku dokumentów związanych z zatrudnieniem – umowę o pracę, aneks do umowy o pracę, zezwolenie na pracę. Dodano również informację o przedstawieniu oryginałów do wglądu. Oczywiście jest to całkiem zasadne wezwanie w sprawie ubiegania się o pobyt rezydenta długoterminowego. Oryginały tych dokumentów jednak już dawno są w aktach sprawy, zostały dostarczone na etapie uzupełnień braków formalnych. Niedopatrzenie urzędnika? Brak analizy akt sprawy?

c) POWTARZANIE W WEZWANIACH DO UZUPEŁNIENIA WNIOSKU SKOPIOWANYCH OGÓLNYCH PRZYPISÓW, KTÓRE NIEKONIECZNIE MAJĄ COŚ WSKAZAĆ KONKRETNEJ OSOBIE, DO KTÓREJ WYSYŁA SIĘ WEZWANIE

Wezwanie ma dostarczać informację dotyczącą konkretnej osoby i zasadniczo tak jest. Do konkretnych punktów wezwania dołączane są jednak jeszcze standardowe wymagania zaświadczeń z urzędu skarbowego, zeznań podatkowych, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. A dla cudzoziemca stają się wymogiem do spełnienia i dostarczenia każdego załącznika, papierka do urzędu, potrzebny on tam jest czy nie.

d) SZYBKIE I PONAGLAJĄCE CUDZOZIEMCA ZACHOWANIE URZĘDNIKA – ŻADNYCH PYTAŃ PODCZAS SKŁADANIA WNIOSKU!

Zdarzają się przypadki złego traktowania cudzoziemca przez urzędnika. Najczęściej przyjmują formę szybkiego mówienia, podnoszenia głosu, ponaglania i kwestionowania danych we wniosku. Cudzoziemiec nie może odnieść się do takiego zachowania, ponieważ ma, świadomość, że jego życie zależy od tego urzędnika, podobnie jak jego sprawa i pomyślność przebiegu sprawy zależą od nastawienia urzędnika. Cudzoziemiec woli stać się niewidzialnym i niemówiącym tylko po to, żeby jeszcze bardziej nie poirytować urzędnika. Zazwyczaj cudzoziemcy się nie skarżą.

Warto poczytać pozostałe > Marija Jakubowycz

Czy cudzoziemcy mieszkający w Polsce muszą płacić podatki?

- TAK. I jeszcze raz TAK.

Zanim jednak cudzoziemiec zacznie płacić podatki w Polsce, powinien udać się do urzędu skarbowego zgodnego z miejscem zamieszkania i otrzymać NIP, czyli identyfikacyjny numer płatnika podatku.

Niedawno jeszcze uzyskanie NIP-u dla cudzoziemca nie było tak aktualne i niezbędne, ponieważ pozyskiwano PESEL – bardziej uniwersalny numer identyfikacyjny dla podatników i ubezpieczonych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Jednak od 2014 roku PESEL nie jest już wydawany cudzoziemcom, którzy znajdują się w Polsce w ramach pobytu czasowego lub niedawno przybyli do Polski. 

I właśnie w takich przypadkach należy otrzymać NIP. Co oznacza udanie się do urzędu skarbowego zgodnego z miejscem zamieszkania? Na przykład: mieszkam w Warszawie przy ul. Ostródzkiej, ta ulica znajduje się w dzielnicy Białołęka. Podstawowy krok to odnalezienie urzędu skarbowego (US), który obsługuje mieszkańców dzielnicy Białołęka. Najlepiej skorzystać oczywiście z wyszukiwarki i wpisać hasło: „Urząd Skarbowy Warszawa Białołęka”. Wtedy otrzymamy informację, że dzielnica Białołęka nie ma odrębnego urzędu skarbowego, tylko istnieje jedyny urząd skarbowy dla dwóch dzielnic – Targówka i Białołęki. Znajduje się on przy ul. Dąbrowszczaków 14, blisko pl. Hallera.
Wielokrotnie załatwiałam sprawy cudzoziemców w tym urzędzie i mogę pochwalić obsługę, która jest pomocna i nie stara się obciążać interesantów zbędnymi poleceniami (dotyczącymi np. doniesienia kolejnych dokumentów). Zarówno ja, jak i inni pracownicy Fundacji Ternopilska, na przykładzie tego urzędu nauczyliśmy się, że w praktyce dla uzyskania NIP-u należy wypełnić formularz NIP-7 oraz mieć przy sobie paszport i kopię pierwszej strony paszportu.To

w teorii wszystko. Niestety w innych oddziałach warszawskich Urzędu Skarbowego (i nie tylko warszawskich) mogą być wymagane dodatkowe dokumenty. Zdarza się więc, że cudzoziemcy muszą kilka razy odwiedzić urząd, zanim uda im załatwić tak prostą sprawę jak uzyskanie NIP-u. Po złożeniu formularza NIP-7 i kopii pierwszej strony paszportu po 3–4 dniach US wysyła list z nadanym numerem. Usługa ta jest bezpłatna. 

Uzyskanie NIP-u reguluje ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników z dnia 13 października 1995 roku. Ustawa zawiera tylko 23 artykuły i polecam jej przeczytanie wszystkim osobom zainteresowanym zgłębieniem teoretycznej wiedzy, która nie tylko ułatwi załatwianie spraw urzędowych, ale także pozwoli jeszcze pomóc innym. Z kolei z ustawy o ordynacji podatkowej z dnia 29 sierpnia 1997 roku możemy wiele dowiedzieć się o działalności w zakresie zobowiązań podatkowych, informacji podatkowych, postępowań podatkowych, kontroli podatkowej i tajemnicy skarbowej.

Do czego służy NIP?

Posiadanie tego numeru czyni z cudzoziemca rezydenta kraju, co oznacza, że pracując w Polsce, musi płacić podatki oraz uzyskuje ulgi i wszystkie przysługujące mu zwroty podatków.

Teraz spróbuję w kilku pytaniach opisać prawa i obowiązki podatników podatku:

- Czy wiecie, co to jest deklaracja podatkowa i jakie prawa przysługują w urzędzie skarbowym w Polsce? Najważniejsza i najbardziej rozpowszechniona deklaracja podatkowa to PIT-37, gdzie należy wykazać wszystkie dochody, koszty oraz zaliczki zapłaconych ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych ( w tej deklaracji można również ulgi, które mogą nam przysługiwać).

- Czy znacie swoje obowiązki przed urzędem skarbowym w Polsce? Najważniejszym z nich dla wszystkich pracujących osób jest złożenie deklaracji PIT-37 do 30 kwietnia każdego roku.

- Czy wiecie o tym, że pracując legalnie w Polsce, macie prawo do zwrotu zaliczki podatku i korzystania z ulg podatkowych, które wam przysługują?
A można otrzymać zwrot zaliczki podatkowej za cały rok pracy!

- Czy słyszeliście o tym, że pracując legalnie w Polsce, powinniście otrzymać od swojego pracodawcy deklarację PIT-11? Zapytajcie swoich pracodawców o to! Poinformujcie ich o swoim aktualnym adresie zamieszkania, gdzie ma być wysyłana korespondencja lub umówcie się na odbiór osobisty dokumentów. Zgodnie z prawem formularz PIT-11 można otrzymać od pracodawcy nawet drogą mailową.

- Czy wiecie, że można otrzymać ulgę na dzieci do 18. roku życia oraz na dzieci studiujące do 25. roku życia ? Taka ulga wynosi nawet do 1100 zł rocznie!

Posiadanie NIP-u nie tylko ułatwi i umożliwi wysyłanie deklaracji do urzędu skarbowego, ale pozwoli też uniknąć podwójnego opodatkowania. Posiadając NIP i pracując legalnie w Polsce, można uniknąć niemiłej niespodzianki, gdy z kraju ojczystego przyjdzie do nas zawiadomienie o konieczności zapłacenia podatku od dochodów uzyskanych w Polsce.

 

Czytaj dalej >

Cudzoziemiec w Wydziale Spraw Cudzoziemców

Cudzoziemiec w Wydziale Spraw Cudzoziemców czuje się zagubiony bez względu na wiek, wykształcenie czy status społeczny. Przez ostatnie 5 lat wydział ten w Warszawie, na słynnej już ulicy Długiej 5, znacząco się zmienił, zwłaszcza jeśli chodzi o jakość obsługi, dostępność informacji dla cudzoziemców (w kilku językach), otwartość kierownictwa wydziału na wprowadzenie zmian i przyjęcie uwag. Zmiany te nie następowały od razu, tylko po wielu spotkaniach i forach, konsultacjach społecznych, zmianach w prawie. Niebagatelny wkład w to przeobrażenie miały organizacje pozarządowe. Ich wpływ był wręcz niewidoczny na co dzień dla licznych klientów wydziału. Jednak wiele zmian mają zespołowy albo indywidualny adres ngo z Warszawy i województwa mazowieckiego.

Czytaj dalej >

Co to jest numer PESEL? Jak go otrzymać?

Bardzo często cudzoziemcy pytają mnie, czy PESEL jest obowiązkowy dla uzyskania karty pobytu.

Opowiadam wtedy, że w tym przypadku nie jest obowiązkowy.

Jednak PESEL jest konieczny do codziennego funkcjonowania w Polsce, a przynajmniej znacznie je ułatwia. Wszystkie polskie systemy informatyczne, gdzie są wprowadzane dane osobowe, potrzebują podania numeru PESEL poszczególnej osoby, m.in. systemy dotyczące ubezpieczeń społecznych (ZUS), ubezpieczeń zdrowotnych (eWUŚ), ubezpieczeń prywatnych (np. PZU, Warta, Aviva) oraz urząd skarbowy, gdzie składa się roczne zeznania o dochodach. Pesel jest konieczny również przy zakładaniu konta bankowego.

Czytaj dalej >

"Z" jak zezwolenie na pracę

Chciałabym zacząć od pozytywów, jednak pierwsze zdanie tekstu zaczyna się od słów…

Niestety polski pracodawca niechętnie zatrudnia cudzoziemca z dotrzymaniem wszystkich norm prawa. Polski pracodawca wcale nie musi być i nie jest złem samym w sobie, zgrozą dla cudzoziemca, jednak zawiłe przypisy prawne, nieproporcjonalnie duże koszty zatrudnienia pracowników powodują, że pracodawcy szukają łatwiejszych dróg w dokumentowaniu wszystkich sytuacji zachodzących w ich zakładach, firmach czy spółkach.

Czytaj dalej >

„M” jak meldunek dla cudzoziemca

Prawo w praktyce ma wiele odsłon, teoretyczna wiedza pomaga. Jednak to codzienna praktyka Fundacji Ternopilskiej związana z uzyskiwaniem potwierdzenia zameldowania przez cudzoziemców skłoniła mnie do opracowania tego tekstu. Poniżej opiszę krok po kroku, jak wygląda uzyskiwanie zameldowania w Polsce.

Czytaj dalej >

Państwowe instytucje wywołują u mnie lęk…

Państwowe instytucje wywołują u mnie lęk…

Podczas pisania felietonu z moją ukraińską koleżanką na temat cudzoziemców i polskich urzędów państwowych postanowiłam pokazać, jak swoich petentów traktują ukraińscy urzędnicy. Załatwianie spraw urzędowych przez samych Polaków może krótko zobrazować retoryczne pytanie mojej polskiej koleżanki z organizacji pozarządowej: „A czy u was na Ukrainie też tak potwornie ciężko załatwia się sprawy w urzędach?”.

Zagadnienia związane ze sprawami urzędowymi wywołują w przeważającej większości negatywne emocje. Z takim nastawieniem do spraw urzędowych przyjeżdża wielu cudzoziemców, jeśli nie większość. Ale w tym tekście nie będzie o tym, co ich czeka tutaj, w Polsce, tylko napiszę o doświadczeniu ukraińskim, które na długo określiło świadomość i przekonania między innymi osoby, która właśnie z tym negatywnym nastawieniem wobec urzędów państwowych rozpoczyna nowe życie w nowym kraju.

No i wiecznie aktualny i potrzebny Janusz Weiss z radiowej Jedynki i jego program „Czego nie wiesz i nie boisz się zapytać”, dedykowany jak zawsze obywatelowi w urzędzie polskim (i znów ten lęk…).

Czytaj dalej >

Wyjeżdżam z kraju… Co zabrać ze sobą w drogę?

Wyjeżdżam z kraju… Co zabrać ze sobą w drogę? 

Nie zawsze kwiat potrafi rozkwitnąć tam, gdzie wyrośnie…

Zbieram się…

W życiu trafiają się momenty znaczących zmian dotyczących miejsca naszego pobytu. Na otwierającym się horyzoncie niespodziewanie lub planowo widać nieturystyczną wycieczkę w celu przeżycia emocji i zobaczenia atrakcji, tylko początek nowego życia na obczyźnie. Okoliczności zmuszają do pozostawienia dawno już zamieszkałego domu (ciepłego i swojskiego) i wicia gniazda w nowym, obcym miejscu. Co należałoby wziąć ze sobą, a czego nie warto zabierać w taką podróż do nowego świata? Zastanówmy się nad tym.

Czytaj dalej >

Wyemigrować z Ukrainy? O rany! Od czego zacząć?

Taki to człowiek już jest, że zawsze mu mało pieniędzy, i wydawałoby się, że gdzieś tam zawsze jest lepiej… Uważam, że ta cecha bardzo silnie przejawia się u Ukraińców – TAM jest lepiej… Niejeden sobie myśli, że jego kłopoty to sprawy bytowe czy finansowe. Jednak gdy wyjedzie, okazuje się że problem tkwi w nim samym – w kompleksach, stereotypach, zachowaniach, przekonaniach, emocjach, lenistwie...

Czytaj dalej >

Skomentuj

Ogłoszenia
Aktualności
Archiwum

Projekt ‘MIEJSKI SYSTEM INFORMACYJNY I AKTYWIZACYJNY DLA MIGRANTÓW’ jest współfinansowany z Programu Krajowego Funduszu Azylu, Migracji i Integracji oraz budżetu państwa. Wyłączna odpowiedzialność spoczywa na autorze. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

Projekt LOKALNE MIĘDZYSEKTOROWE POLITYKI NA RZECZ INTEGRACJI IMIGRANTÓW realizowany był w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG.

Projekt LOKALNE POLITYKI MIGRACYJNE - MIĘDZYNARODOWA WYMIANA DOŚWIADCZEŃ W ZARZĄDZANIU MIGRACJAMI W MIASTACH był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich oraz budżetu państwa. Wyłączna odpowiedzialność spoczywa na autorze. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

Projekt LOKALNE MIĘDZYSEKTOROWE POLITYKI NA RZECZ INTEGRACJI IMIGRANTÓW był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich oraz budżetu państwa. Wyłączna odpowiedzialność spoczywa na autorze. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

Projekt ‘WARSZAWSKIE CENTRUM WIELOKULTUROWE’ był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich oraz budżetu państwa. Wyłączna odpowiedzialność spoczywa na autorze. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

LOKALNE MIĘDZYSEKTOROWE POLITYKI NA RZECZ INTEGRACJI IMIGRANTÓW Projekt realizowany był przy wsparciu Szwajcarii w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej.