Dodał: |
Marija Jakubowycz

Przyjechała do Polski w 2001 roku spod Ternopola na Ukrainie w poszukiwaniu pracy. Planowała zostać miesiąc, ale jest już 13 lat. Na początku przeszła chrzest bojowy: sprzątanie, opieka nad chorą kobietą, opieka nad dzieckiem… Dużo było tych prac! Od 8 lat pracuje jako lektorka języka rosyjskiego i ukraińskiego, tłumaczka. W 2009 roku założyła Fundację Ternopilską. Zajmuje się pracą społeczną i wolontariatem na rzecz Ukraińców wykorzystując swoje umiejętności i doświadczenia. Najlepiej czuje się miedzy książkami, w bibliotekach i księgarniach. Wspólne czytanie z innymi – marzenie które towarzyszy jej od lat. Lubi kawę po turecku i placki z makiem (palanyci z makom). Lubi podróże i odwiedzanie różnych krajów ale pragnie odkrywać też jak najwięcej zakątków Ukrainy.

Bardzo często cudzoziemcy pytają mnie, czy PESEL jest obowiązkowy dla uzyskania karty pobytu.

Opowiadam wtedy, że w tym przypadku nie jest obowiązkowy.

Jednak PESEL jest konieczny do codziennego funkcjonowania w Polsce, a przynajmniej znacznie je ułatwia. Wszystkie polskie systemy informatyczne, gdzie są wprowadzane dane osobowe, potrzebują podania numeru PESEL poszczególnej osoby, m.in. systemy dotyczące ubezpieczeń społecznych (ZUS), ubezpieczeń zdrowotnych (eWUŚ), ubezpieczeń prywatnych (np. PZU, Warta, Aviva) oraz urząd skarbowy, gdzie składa się roczne zeznania o dochodach. Pesel jest konieczny również przy zakładaniu konta bankowego.

Do 1 marca 2015 roku uzyskanie numeru Pesel dla cudzoziemca było uzależnione od faktu jego zameldowania w Polsce oraz od terminu tego zameldowania.

Obcokrajowiec miał być zameldowany w Polsce na 90 dni, a w tym czasie mógł uzyskać PESEL, co oznacza uzyskanie przez daną osobę nabycie praw rezydenta w Polsce. Powszechnie nie mówi się o otrzymaniu praw rezydenta, tylko o dostaniu numeru PESEL.

Systemy administracji publicznej w innych krajach Unii Europejskiej (Irlandii, Estonii i in.) potwierdzają nabycie praw rezydenta przy otrzymaniu numerów identyfikacyjnych w danym kraju. Od 1 marca 2015 roku w Polsce obowiązuje znowelizowana ustawa z dn. 24 września 2010 o ewidencji ludności. Wprowadza ona wiele zmian, m.in. w uzyskaniu PESEL-u dla cudzoziemców.

W artykule 13 ustawy jest mowa o potrzebie zapewnienia oraz różnicach w zapisach imion i nazwisk cudzoziemców w różnych alfabetach, w artykuł 16 – o nadawaniu numeru PESEL z urzędu, a w artykule 7 ustęp 2 – o osobach obowiązanych na podstawie odrębnych przepisów do posiadania numeru PESEL.

Jak wygląda praktyka otrzymania numeru PESEL po 1 marca 2015 roku?

Przykład 1. Pani N. przychodzi do urzędu dzielnicy w Warszawie i pyta o możliwości nadania numeru PESEL dla celów ubezpieczeń społecznych. Otrzymuje odpowiedź, że może uzyskać PESEL na podstawie artykułu 16 wyżej wymienionej ustawy. Cudzoziemka wypełnia wniosek. Urzędnik wprowadza dane do systemu i po 30 minutach pobytu w urzędzie pani N. ma przydzielony swój PESEL.

Przykład 2. Cudzoziemiec X. przychodzi do urzędu gminy w województwie mazowieckim z wypełnionym wnioskiem o nadanie mu numeru PESEL. Urzędnik na początku nie chce przyjmować wniosku, mówi o braku odpowiednich załączników. Później już zgadza się przyjąć wniosek, jednak informuje cudzoziemca, że na podstawie artykułu 16 numer PESEL nie może być nadany. Urzędnik nie wie, jaka jest podstawa prawna, żeby otrzymać ten numer, i twierdzi, że to cudzoziemiec powinien ją znać. Cudzoziemiec nie uzyskuje numeru PESEL.

Przykład 3. Pani X., pracodawca cudzoziemca, składa wniosek w urzędzie gminy (miasto, 40 tys. mieszkańców) o nadaniu numeru PESEL dla swojego pracownika. Urzędniczka kategorycznie odmawia przyjęcia wniosku. Mówi, że nie ma podstawy prawnej do nadania tego numeru. Wniosek nie jest kompletny oraz nie została wskazana podstawa prawna, która obowiązywałaby cudzoziemca do otrzymania numeru PESEL. Po telefonie do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych – które jest autorem ustawy – Departamentu Ewidencji Ludności rozmawiam z urzędniczką o tym, jak ma wyglądać praktyka uzyskania numeru PESEL. Otrzymuję odpowiedź o obowiązku nadania tego numeru tylko kilku kategoriom cudzoziemców: tym, którzy uzyskali status uchodźcy, pobyt tolerowany oraz znajdującym się w trakcie procedury uzyskania statusu uchodźcy. Inne grupy cudzoziemców nie mają obowiązku uzyskania numeru PESEL. Informuję urzędniczkę, że we wszystkich systemach informatycznych wymagany jest PESEL i że dla cudzoziemców w Polsce jego brak stanowi dla nich duży dyskomfort. Urzędniczka twierdzi, że PESEL nie będzie nadawany cudzoziemcom dla ułatwienia im życia i nie ona tworzy ustawy.

Zwróciłam się do ZUS-u z prośbą o interpretację tego przypisu i wskazówkę podstawy prawnej. Odpowiedź przyszła bardzo szybko, z wydziału ZUS-u w Żyrardowie:

,,Zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1998 r., o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 roku, poz. 121) art. 35 – we wszystkich dokumentach związanych z ubezpieczeniami społecznymi, w tym z rozliczeniem i opłacaniem składek oraz przyznawaniem i wypłatą świadczeń określonych odrębnymi przepisami, należy podawać:

1)W przypadku ubezpieczonych – numer PESEL, a w razie gdy ubezpieczonemu nie nadano numeru PESEL – serię i numer dowodu osobistego lub paszportu, z zastrzeżeniem ust. 1a;

2)W przypadku płatników składek – numery NIP i REGON, a jeżeli płatnikowi składek nie nadano tych numerów lub jednego z nich – numer PESEL lub serię i numer dowodu osobistego albo paszportu.

1a) W imiennych raportach miesięcznych, o których mowa w art. 41, należy podać numer PESEL, a w razie gdy ubezpieczonemu nie nadano tego numeru – serię i numer dowodu osobistego lub paszportu”.

Nie jestem pewna, czy sprawę za zamknięta będą uważały urzędy gmin, które wydają numer PESEL na wniosek. Przewiduję niestety uznaniowość na szeroką skalę i zwykłą niechęć urzędnika do podejmowania decyzji na korzyść petenta.

12 maja 2015 roku
Marija Jakubowycz

 

Warto poczytać pozostałe > Marija Jakubowycz

Czy cudzoziemcy mieszkający w Polsce muszą płacić podatki?

- TAK. I jeszcze raz TAK.

Zanim jednak cudzoziemiec zacznie płacić podatki w Polsce, powinien udać się do urzędu skarbowego zgodnego z miejscem zamieszkania i otrzymać NIP, czyli identyfikacyjny numer płatnika podatku.

Niedawno jeszcze uzyskanie NIP-u dla cudzoziemca nie było tak aktualne i niezbędne, ponieważ pozyskiwano PESEL – bardziej uniwersalny numer identyfikacyjny dla podatników i ubezpieczonych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Jednak od 2014 roku PESEL nie jest już wydawany cudzoziemcom, którzy znajdują się w Polsce w ramach pobytu czasowego lub niedawno przybyli do Polski. 

I właśnie w takich przypadkach należy otrzymać NIP. Co oznacza udanie się do urzędu skarbowego zgodnego z miejscem zamieszkania? Na przykład: mieszkam w Warszawie przy ul. Ostródzkiej, ta ulica znajduje się w dzielnicy Białołęka. Podstawowy krok to odnalezienie urzędu skarbowego (US), który obsługuje mieszkańców dzielnicy Białołęka. Najlepiej skorzystać oczywiście z wyszukiwarki i wpisać hasło: „Urząd Skarbowy Warszawa Białołęka”. Wtedy otrzymamy informację, że dzielnica Białołęka nie ma odrębnego urzędu skarbowego, tylko istnieje jedyny urząd skarbowy dla dwóch dzielnic – Targówka i Białołęki. Znajduje się on przy ul. Dąbrowszczaków 14, blisko pl. Hallera.
Wielokrotnie załatwiałam sprawy cudzoziemców w tym urzędzie i mogę pochwalić obsługę, która jest pomocna i nie stara się obciążać interesantów zbędnymi poleceniami (dotyczącymi np. doniesienia kolejnych dokumentów). Zarówno ja, jak i inni pracownicy Fundacji Ternopilska, na przykładzie tego urzędu nauczyliśmy się, że w praktyce dla uzyskania NIP-u należy wypełnić formularz NIP-7 oraz mieć przy sobie paszport i kopię pierwszej strony paszportu.To

w teorii wszystko. Niestety w innych oddziałach warszawskich Urzędu Skarbowego (i nie tylko warszawskich) mogą być wymagane dodatkowe dokumenty. Zdarza się więc, że cudzoziemcy muszą kilka razy odwiedzić urząd, zanim uda im załatwić tak prostą sprawę jak uzyskanie NIP-u. Po złożeniu formularza NIP-7 i kopii pierwszej strony paszportu po 3–4 dniach US wysyła list z nadanym numerem. Usługa ta jest bezpłatna. 

Uzyskanie NIP-u reguluje ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników z dnia 13 października 1995 roku. Ustawa zawiera tylko 23 artykuły i polecam jej przeczytanie wszystkim osobom zainteresowanym zgłębieniem teoretycznej wiedzy, która nie tylko ułatwi załatwianie spraw urzędowych, ale także pozwoli jeszcze pomóc innym. Z kolei z ustawy o ordynacji podatkowej z dnia 29 sierpnia 1997 roku możemy wiele dowiedzieć się o działalności w zakresie zobowiązań podatkowych, informacji podatkowych, postępowań podatkowych, kontroli podatkowej i tajemnicy skarbowej.

Do czego służy NIP?

Posiadanie tego numeru czyni z cudzoziemca rezydenta kraju, co oznacza, że pracując w Polsce, musi płacić podatki oraz uzyskuje ulgi i wszystkie przysługujące mu zwroty podatków.

Teraz spróbuję w kilku pytaniach opisać prawa i obowiązki podatników podatku:

- Czy wiecie, co to jest deklaracja podatkowa i jakie prawa przysługują w urzędzie skarbowym w Polsce? Najważniejsza i najbardziej rozpowszechniona deklaracja podatkowa to PIT-37, gdzie należy wykazać wszystkie dochody, koszty oraz zaliczki zapłaconych ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych ( w tej deklaracji można również ulgi, które mogą nam przysługiwać).

- Czy znacie swoje obowiązki przed urzędem skarbowym w Polsce? Najważniejszym z nich dla wszystkich pracujących osób jest złożenie deklaracji PIT-37 do 30 kwietnia każdego roku.

- Czy wiecie o tym, że pracując legalnie w Polsce, macie prawo do zwrotu zaliczki podatku i korzystania z ulg podatkowych, które wam przysługują?
A można otrzymać zwrot zaliczki podatkowej za cały rok pracy!

- Czy słyszeliście o tym, że pracując legalnie w Polsce, powinniście otrzymać od swojego pracodawcy deklarację PIT-11? Zapytajcie swoich pracodawców o to! Poinformujcie ich o swoim aktualnym adresie zamieszkania, gdzie ma być wysyłana korespondencja lub umówcie się na odbiór osobisty dokumentów. Zgodnie z prawem formularz PIT-11 można otrzymać od pracodawcy nawet drogą mailową.

- Czy wiecie, że można otrzymać ulgę na dzieci do 18. roku życia oraz na dzieci studiujące do 25. roku życia ? Taka ulga wynosi nawet do 1100 zł rocznie!

Posiadanie NIP-u nie tylko ułatwi i umożliwi wysyłanie deklaracji do urzędu skarbowego, ale pozwoli też uniknąć podwójnego opodatkowania. Posiadając NIP i pracując legalnie w Polsce, można uniknąć niemiłej niespodzianki, gdy z kraju ojczystego przyjdzie do nas zawiadomienie o konieczności zapłacenia podatku od dochodów uzyskanych w Polsce.

 

Czytaj dalej >

Cudzoziemiec w Wydziale Spraw Cudzoziemców

Cudzoziemiec w Wydziale Spraw Cudzoziemców czuje się zagubiony bez względu na wiek, wykształcenie czy status społeczny. Przez ostatnie 5 lat wydział ten w Warszawie, na słynnej już ulicy Długiej 5, znacząco się zmienił, zwłaszcza jeśli chodzi o jakość obsługi, dostępność informacji dla cudzoziemców (w kilku językach), otwartość kierownictwa wydziału na wprowadzenie zmian i przyjęcie uwag. Zmiany te nie następowały od razu, tylko po wielu spotkaniach i forach, konsultacjach społecznych, zmianach w prawie. Niebagatelny wkład w to przeobrażenie miały organizacje pozarządowe. Ich wpływ był wręcz niewidoczny na co dzień dla licznych klientów wydziału. Jednak wiele zmian mają zespołowy albo indywidualny adres ngo z Warszawy i województwa mazowieckiego.

Czytaj dalej >

O przewlekłych procedurach w Wydziale Spraw Cudzoziemców

Na dzień dzisiejszy (maj/czerwiec 2015) sytuacja w Wydziale Spraw Cudzoziemców nie daje powodów do optymizmu. Pomimo wielu pozytywnych zmian i niedawno przeprowadzonego Dnia Otwartego na ul. Długiej 5 codzienna rutyna jest nieskończoną grą bez zasad dla cudzoziemców i ich rodzin, pracodawców cudzoziemców, uczelni, gdzie uczą się obcokrajowcy.

Czytaj dalej >

"Z" jak zezwolenie na pracę

Chciałabym zacząć od pozytywów, jednak pierwsze zdanie tekstu zaczyna się od słów…

Niestety polski pracodawca niechętnie zatrudnia cudzoziemca z dotrzymaniem wszystkich norm prawa. Polski pracodawca wcale nie musi być i nie jest złem samym w sobie, zgrozą dla cudzoziemca, jednak zawiłe przypisy prawne, nieproporcjonalnie duże koszty zatrudnienia pracowników powodują, że pracodawcy szukają łatwiejszych dróg w dokumentowaniu wszystkich sytuacji zachodzących w ich zakładach, firmach czy spółkach.

Czytaj dalej >

„M” jak meldunek dla cudzoziemca

Prawo w praktyce ma wiele odsłon, teoretyczna wiedza pomaga. Jednak to codzienna praktyka Fundacji Ternopilskiej związana z uzyskiwaniem potwierdzenia zameldowania przez cudzoziemców skłoniła mnie do opracowania tego tekstu. Poniżej opiszę krok po kroku, jak wygląda uzyskiwanie zameldowania w Polsce.

Czytaj dalej >

Państwowe instytucje wywołują u mnie lęk…

Państwowe instytucje wywołują u mnie lęk…

Podczas pisania felietonu z moją ukraińską koleżanką na temat cudzoziemców i polskich urzędów państwowych postanowiłam pokazać, jak swoich petentów traktują ukraińscy urzędnicy. Załatwianie spraw urzędowych przez samych Polaków może krótko zobrazować retoryczne pytanie mojej polskiej koleżanki z organizacji pozarządowej: „A czy u was na Ukrainie też tak potwornie ciężko załatwia się sprawy w urzędach?”.

Zagadnienia związane ze sprawami urzędowymi wywołują w przeważającej większości negatywne emocje. Z takim nastawieniem do spraw urzędowych przyjeżdża wielu cudzoziemców, jeśli nie większość. Ale w tym tekście nie będzie o tym, co ich czeka tutaj, w Polsce, tylko napiszę o doświadczeniu ukraińskim, które na długo określiło świadomość i przekonania między innymi osoby, która właśnie z tym negatywnym nastawieniem wobec urzędów państwowych rozpoczyna nowe życie w nowym kraju.

No i wiecznie aktualny i potrzebny Janusz Weiss z radiowej Jedynki i jego program „Czego nie wiesz i nie boisz się zapytać”, dedykowany jak zawsze obywatelowi w urzędzie polskim (i znów ten lęk…).

Czytaj dalej >

Wyjeżdżam z kraju… Co zabrać ze sobą w drogę?

Wyjeżdżam z kraju… Co zabrać ze sobą w drogę? 

Nie zawsze kwiat potrafi rozkwitnąć tam, gdzie wyrośnie…

Zbieram się…

W życiu trafiają się momenty znaczących zmian dotyczących miejsca naszego pobytu. Na otwierającym się horyzoncie niespodziewanie lub planowo widać nieturystyczną wycieczkę w celu przeżycia emocji i zobaczenia atrakcji, tylko początek nowego życia na obczyźnie. Okoliczności zmuszają do pozostawienia dawno już zamieszkałego domu (ciepłego i swojskiego) i wicia gniazda w nowym, obcym miejscu. Co należałoby wziąć ze sobą, a czego nie warto zabierać w taką podróż do nowego świata? Zastanówmy się nad tym.

Czytaj dalej >

Wyemigrować z Ukrainy? O rany! Od czego zacząć?

Taki to człowiek już jest, że zawsze mu mało pieniędzy, i wydawałoby się, że gdzieś tam zawsze jest lepiej… Uważam, że ta cecha bardzo silnie przejawia się u Ukraińców – TAM jest lepiej… Niejeden sobie myśli, że jego kłopoty to sprawy bytowe czy finansowe. Jednak gdy wyjedzie, okazuje się że problem tkwi w nim samym – w kompleksach, stereotypach, zachowaniach, przekonaniach, emocjach, lenistwie...

Czytaj dalej >

Skomentuj

Ogłoszenia
Aktualności
Archiwum

Projekt ‘MIEJSKI SYSTEM INFORMACYJNY I AKTYWIZACYJNY DLA MIGRANTÓW’ jest współfinansowany z Programu Krajowego Funduszu Azylu, Migracji i Integracji oraz budżetu państwa. Wyłączna odpowiedzialność spoczywa na autorze. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

Projekt LOKALNE MIĘDZYSEKTOROWE POLITYKI NA RZECZ INTEGRACJI IMIGRANTÓW realizowany był w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG.

Projekt LOKALNE POLITYKI MIGRACYJNE - MIĘDZYNARODOWA WYMIANA DOŚWIADCZEŃ W ZARZĄDZANIU MIGRACJAMI W MIASTACH był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich oraz budżetu państwa. Wyłączna odpowiedzialność spoczywa na autorze. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

Projekt LOKALNE MIĘDZYSEKTOROWE POLITYKI NA RZECZ INTEGRACJI IMIGRANTÓW był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich oraz budżetu państwa. Wyłączna odpowiedzialność spoczywa na autorze. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

Projekt ‘WARSZAWSKIE CENTRUM WIELOKULTUROWE’ był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich oraz budżetu państwa. Wyłączna odpowiedzialność spoczywa na autorze. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

LOKALNE MIĘDZYSEKTOROWE POLITYKI NA RZECZ INTEGRACJI IMIGRANTÓW Projekt realizowany był przy wsparciu Szwajcarii w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej.